|
XVIII. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunun bir parçası olan Bulgar toprakları, basit maların üretiminde süratli bir gelişmenin yanı sıra, dağınık ve merkezileşmiş üreticiler ve çiftçilerdeki parayla tutulmuş işçiler şeklinde, kısıtlı bir ölçüde kapitalist bir üretim modeline sahne oldu. Ülke içi ticaret ve dış dünya ile ticari ilişkiler yoğunlaştı. Yaklaşık 30 yıl süresince Osmanlı İmparatorluğu ile Avrupa rakipleri arasında barış hüküm sürdü ve bu da Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlar'da sahip olduğu ülkelerin ekonomik gelişmelerini kolaylaştırdı. 17. yüzyılın sonundaki Avusturya-Osmanlı Savaşı sırasında, pek çok Bulgar Batıya, Macaristan'a, Slovakya'ya, Transilvanya'ya ve Habsburg Hanedanı'nın yönetimi altında bulunan diğer ülkelere kaçtılar. Oralarda kendi ülkeleri ile ticaret yaptılar.
Yine XVIII. Yüzyılda, Sofya, Vidin, Tırnovo, Şumen, Provadia, Plovdiv, Stara, Zagora (Eski Zağra), Manastır, Üsküp vb. gibi şehirlerdeki Bulgar nüfusu önemli ölçüde artarken, pek çok yeni zanaatkarın yetiştiği ticarî merkezler olan Gabrovo, Kotel, Tryavna, Teteven, Koprivştitsa, Panagyürişte, Kızanlık, Kalofer, Karlovo, Sopot, Samokov, Dupnitsa, Gorna Djumaya (Cuma-i Bala), Nevrokop, Pirlepe, İştip ve pek çok diğer şehirde süratli bir gelişme kaydedildi. Zanaat ve ticaretle uğraşan Bulgarların sayısı arttı ve bunlar ekonomik ve toplumsal yaşam içerisinde yerlerini aldılar.
Toplumsal üretim tarımı da içine alacak şekilde genişledi. Tarımsal üretimin düzenli bir şekilde artan bir bölümü satış için ayrıldı. Bu da tarımsal ilişkilerde değişmeler yol açtı. Askerî-feodal tarımsal üretim modeli yerini, rençberlerin toprak sahibi olma hakkından yoksun bırakıldığı ve ücret ödenmeyen ortakçı durumuna getirildiği çiftlikler sistemine bıraktı. Çiftlikler, ürünlerin pazarda kolaylıkla satılabileceği limanlara ve önemli kentlere yakın, verimli arazilerde kurulan ve büyük çapta mal üreten arazilerdi.
Mal üretimindeki gelişme aynı zamanda iç ve dış ticaretin gelişmesine de yol açtı. Sınaî ve tarımsal ürün değişiminde aracı rolü oynayan önemli sayıda küçük ve büyük Bulgar tüccarları köy ve kasabalara geldiler. Bazı Bulgarlar da devlet vergilerinin toplanmasında tahsildar, büyük kentlere ve orduya kesimlik hayvan temininde ve Türkiye'nin diğer ülkelerle olan ticaretinde aracı olarak çalıştılar. XVIII. Yüzyıl sırasında Bulgar topraklarında basit mal üretimi ve ortaya çıkan kapitalizme dayanarak yeni bir sosyal sınıf, Bulgar burjuvazisi biçimlenmeye başladı. Bu sınıfın büyük çoğunluğu küçük zanaatkarlar ve tüccarlardı. Bunlardan daha iyi durumda olanlar ise büyük tüccarlar ve tefecilerdi. Bunların Yunan tüccarları ve tefeci burjuvazisi ile ilişkisi olup onlara ve İstanbul Patrikliğine bağımlı idiler.
Bu nedenledir ki Yunanlı gibi davranırlar ve Yunanlı kabul edilmek hoşlarına giderdi.
Mal üretiminin gelişmesi ve kapitalizmin ortaya çıkışı, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki askerî, idarî sistemin kurumlarını zayıflattı ve bunun sonucu olarak, XVIII. Yüzyılın sonlarında, sistem büyük bir krizin içine düştü. İmparatorluğun, daha önceki güç ve görkemi giderek azaldı ve parçalandı. Aynı zamanda kapitalizmin belirmesi sonucu yeni sosyal güçlerin ortaya çıktığı Balkan halkı ve Osmanlı yönetimi altındaki diğer Balkan Milletleri ulusal uyanış ve kalkınma dönemine girdiler.
[ Geri Dön |
Okunma: 864
|
