|
Türklerin bir takım kültürel hakları, her ne kadar bazı kanunlarla güvence altına alınmış gibi görülüyor ise de, uygulamalarda birçok sıkıntı yaşanıyordu. Hatta yönetim Türk topluluğuna Iraklılık ve bununla birlikte Araplık şuuru vermek gayesiyle, Türklerin kültürel haklarını kullanmalarına sıcak bakmıyordu. Türkler, millî varlıklarını korumada kararlı davranıyor ve kendilerine aşılanmak istenen Araplık şuuru görünüşte kalıyordu.
GerçiTürkler, Musul'un Irak'a verilmesinden sonra, artık Irak vatandaşları olarak yaşamayı kabul etmişlerdi. Ancak kendi dillerinde eğitim-öğretim yapılması, gazete ve dergi çıkarılması, nüfus oranlarına göre yönetimde yer verilmesi gibi, bir takım kültürel ve siyasi haklara da sahip olmayı hedefleyen Türk toplumundan, Irak yönetimleri bütün bunları esirgiyordu. Hatta Irak'ta yaşayan Türk varlığının asimile edilmesi için hükümet çeşitli yollara başvuruyordu. Devletlerarası sözleşmelere rağmen, Irak Hükümeti 1930-1931 ders yılında, Kerkük şehir merkezi dışındaki ilkokullarda türkçe öğretimini yasaklamıştı. Kerkük'te bırakılan birkaç okulda ise türkçe, yabancı bir dil gibi, haftada bir saate indirilmişti. 1937 yılında Bağdat yönetimi bunu da kaldırmıştı. Ayrıca Türk asıllı memurların Türk bölgeleri dışında çalıştırılmaları, Kerkük ve çevresinde Arap ve Kürd kökenli memur, asker, polis ve jandarmaların kullanılması ısrarla uygulanmış, Türklerin yardımlaşma ve sosyal dernekler kurmalarına izin verilmemişti.
Irak Türklerinin en yoğun yerleşme merkezi olması sebebiyle Kerkük, yönetimin en çok baskı uyguladığı bir şehir haline gelmişti. Burada yaşayan Türk öğretmen ve aydınları, sürekli sindirme ve sürgün uygulamalarına maruz kalarak, haksızlıkları bütün acıları ile yaşıyorlardı. Hükümet, Türk memur ve öğretmenlerini, sistematik biçimde güney Irak bölgesine sürgüne gönderiyordu. Bu sürgünler, 1936 ve 1941 yıllarında da tekrarlandı.
Irak Türklerine tanınmış olan kültürel haklar da, kademeli olarak yürürlükten kaldırılmağa başlandı. 1936 yılında Kölemen Türklerinden ve Sadrazam Mahmud Şevket Paşa'nın kardeşi olanHikmet Süleyman, yapılan askeri bir darbe sonucu hükümet başkanlığına getirildi. Hikmet Süleyman'in iki yıl sonra istifa etmesi üzerine, Irak Türklerine eskiden beri verilmiş olan hakların kaldırılmağa başlandığı görüldü.
[ Geri Dön |
Okunma: 733
|
