| |
|
FUAT KÖPRÜLÜ
(1890-1966)
"Göğsümüzün, bileklerimizin,
dimağımızın metanetini maruz olduğumuz musibetler nisbetinde
artıralım. Ümitsizliği, kalbimizdeki o mazlum düşünceleri
tardederek nefsimize itimat edelim ve sarsılmaz bir iman ile
söyleyelim ki, Türklük düşmanlarından mutlaka intikam
alacaktır..."
Türk milliyetçiliğine ilmi
çalışmalarıyla hizmet eden Fuat Köprülü 1890'da İstanbul'da
doğmuştur. Eğitimine Ayasofya Rüşdiyesinden sonra Macaristan
idadisinde devam etmiş, hukuk fakültesinde tamamlamıştır.
1910-1913 yıllarında İstanbul'daki liselerde edebiyat ve
Türkçe öğretmenliği yapmıştır. 1913'de İstanbul Üniversitesi
Edebiyat Fakültesinde edebiyat profesörlüğü görevine
getirilmiştir. Profesörlük yaptığı sırada mülkiye ile Sanayi-i
Nefise okullarında ve ilahiyat fakültesinde tarih öğretmenliği
yapmıştır. 1934'de Kars milletvekilliğine seçilmiş, 1943'de
profesörlükten emekli olmuştur. 1946'da kurulan Demokrat
Partinin kurucuları arasında olan Fuat Köprülü, 1946
seçimlerinde İstanbul milletvekili seçilmiştir. 1950 - 1957
yıllarında Dışişleri Bakanlığı yapmış, 1957'de partisinden
ayrılmıştır. Edebiyata Fecr-i Ati topluluğunda girmiş, kısa
bir süre sonra millî edebiyatçılara katılmıştır. Edebiyat
üzerindeki araştırmalarına başlamış, gazete ve dergilerde
makaleler yazmıştır. Ziya Gökalp'in "Yeni Mecmua" dergisinde
şiirleri ile Divan ve Halk şairleri ve şiir üzerinde yaptığı
araştırmaları yayımlanmıştır. 1915'de Millî Tefebbular
Mecmuası, 1942'de Türkiyat Mecmuasını çıkarmaya başlamıştır.
1942'de "Türkiyat Enstitüsü"nü kurmuştur. Avrupa Bilim
Kuruluna seçilmiş ilk Türk bilim adamıdır. Milletler arası
bilimsel kongrelerde Türkiye'yi birçok ülkede temsil etmiştir.
28 Haziran 1966'da İstanbul'da vefat
etmiştir.
Fikirleri ve kişiliği: Ziya Gökalp'in
fikrine paralel olan Türkçülük fikrini temel alarak eserler
üretmiştir. Şarkiyat, Türk Medeniyeti, Kültür Tarihi, Türk
edebiyat tarihi, edebi tenkid, kültür, dil, Türk sanat müziği,
Türk hukuk ve iktisat tarihleri, Türk siyasî tarihi ve
etnolojisi ile din üzerinde yaptığı çalışmaları çeşitli
kitapları, gazete ve dergilerdeki makaleleriyle
ansiklopedilerde toplamıştır. Edebiyat tarihimizi destanlar
çağından günümüze kadar ele almıştır. Edebiyattaki çeşitli
devirleri ve yazarları ilmî yönden araştırmış, belgelerle eski
eserlerde olmayan şair ve yazarları tanıtmıştır. Türkoloji
alanında yaptığı çalışmalarla batıda tanınmış ve Avrupa'daki
üniversitelerde ve bilim kurullarında üye olan ilk Türk
aydınıdır.
Eserleri: "Hukuk Tarihi Araştırmaları
ve Vakıf Müessesesi" adlı eserinde toplanan makaleleridir.
Türk hukuk tarihi ile ilgili araştırmaları "Türk Hukuk ve
İktisat Tarihi Mecmuası", "Belleten" birinci bölümde "Umumî
Meseleler" adı altında bir araya getirilmiştir. İslâm ve Türk
hukuku tarihine ait "Ünvan ve Istılahlar" ise eserin ikinci
bölümünü teşkil etmektedir. Bu makaleler külliyatınnı üçüncü
kısmını ise, Vakıfbe dergisine yazmış olduğu makaleler meydana
getirmektedir. Bu son makalede ise sahte vakifiyelerin tarih
ilmin kullanıldığı ve "Türk Hukuk Tarihi" dergisi gibi
yayımlarda çıkmış olup bu çeşit incelemeleri birinci bölümde;
"Umumi Meseleler" adı altında biraraya getirmiştir. Eserin
ikinci bölümünü "Unvan ve Istılahlar" başlığı altında
1941-1945 yılları arasında yazarın "İslâm Ansiklopedisi"nde
yayımlanan makaleleri oluşturur. Üçüncü Bölümü "Vakıflar
Dergisi"ndeki makalelerine ayırmıştır. Diğer eserleri ise
şunlardır; Hayat-ı Fikriye (1909), Mektep Şiirleri (1918),
Nasrettin Hoca (Manzum hikayeler, 1918), Tevfik Fikret ve
Ahlâkı (1918), Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1918,
1966), Türk Edebiyatı Tarihi I, II (1920-1921), Türkiye Tarihi
(1923), Bugünkü Edebiyat (1924), Azeri Edebiyatına Ait
Tetkikler (1926), Divan Edebiyatı Antolojisi (1932), Türk Dili
ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar (1934), Türk Saz Şairleri
(1940), Osmanlı Devletinin Kuruluşu (1959), Edebiyat
Araştırmaları (1966). Belli başlı eserleridir.
[ Geri Dön |
Okunma: 9587
|
| |
|
