|
Kendisine “Seyyidü’l-Harameyn (Haremeyn’in Efendisi)” diye iltifat edilince;
“Ben Seyyidü’l-Haremeyn değil, Hâdimü’l-Haremeynim (Haremeyn’in hizmetçisiyim)”
diyen Yavuz Sultan Selim Han
zamanında, Osmanlı hakimiyetine giren Haremeyn’e (Mekke ve Medine), Osmanlı sultanlarının hepsi,
büyük hizmetlerde bulundular. Mekke ve Medine’nin imarıyla, buralardaki mukaddes
makamların korunması için “Haremeyn Evkafı” adı verilen bir vakıf teşkilâtı ve Haremeyn Evkafı Nezareti
kurdular. Bu teşkilâtı, 1586 senesine kadar kapıağaları idare etti. 1586
senesinden sonra Darü’s-Saâde
Ağasının idare ettiği Haremeyn Evkafı Nezaretinin gelirleri, devamlı arttı.
Elde edilen bu gelirlerle Haremeyn’deki cami, mescit ve medrese gibi hayır kurumlarının inşası ve
tamiri yapıldı. Ayrıca Haremeyn’de bulunan fakir kimselerin ihtiyaçları
karşılandı. Haremeyn Evkafının gelirleri, 18. yüzyılda 1.300.000 kuruş,
giderleri 1.250.000 kuruşa ulaştı. Bu kuruluşun, Haremeyn Hazinesi adı verilen
bütçesinin hesaplarını Haremeyn Muhasebeciliği, denetimini Haremeyn Müfettişliği
yaptı. Gelir kaynaklarını Haremeyn Mukataacılığı işletti. Haremeyn Evkafının
düzenli gelirleri dışında, saray mensuplarından mirasçı bırakmadan ölenlerin mal
varlığı, Haremeyn Evkafına kalır, sivil ve asker vazifelilerin aylıklarının 25
liranın üstündeki tutarının yüzde 10’u Haremeyn İkramiyesi adıyla maliyece kesilerek hazineye aktarılırdı. 1826
senesinde Evkaf-ı Hümâyun nezareti kurulunca, Haremeyn Nezareti bu kuruluşa
bağlanmaksızın idare edildi. 1834 senesinde, Haremeyn işleri için, bir müdürlük
kuruldu. Daha sonra bu vazife Haremeyn Evkafı Nezaretince yürütüldü. 1838’de
Haremeyn Evkafı Nezareti kaldırılarak, Haremeyn Evkafıyla ilgili hizmetler Evkaf
Nezareti tarafından yürütüldü.
Osmanlılar zamanında Haremeyn’le ilgili vakıflar kurularak gelirleriyle
Haremeyn’e hizmet götürüldüğü gibi, her yıl hac mevsiminde düzenlenen Surre Alaylarıyla, devlet
adamlarının ihsanları ve halkın hediyeleri Haremeyn’e gönderildi. Bu ihsan
ve hediyelerle, Haremeyn’deki eserler tamir edildi, ihtiyaç sahiplerinin
ihtiyaçları giderildi.
Ayrıca Mekke ve Medîne’de vazife yapan ilmiye sınıfı mensuplarına veya diğer
devlet vazifelilerine, başka yerlerde çalışanlara göre, daha yüksek derece veya
pâyeler verildi.
Osmanlı Devleti'nin
yıkılmasından sonra Suudoğullarının idaresine geçen Haremeyn’de, çevre
düzenlemesi ve genişletme bahanesiyle yapılan çalışmalar sırasında, pekçok
Osmanlı eseri yıkılmıştır. İngilizlerin geleneksel İslâm ve Osmanlı düşmanlığı
sebebiyle yaptıkları telkinler neticesinde, asırlar boyunca Haremeyn’de meydana
getirilen Osmanlı eserleri tahrip edilerek yok edildiğinden, bunlardan günümüze
pek azı kalmıştır.
[ Geri Dön |
Okunma: 1580
|
