|
Gazne Sultanlarından. Sultan Gazneli Mahmud’un oğlu olup, 998’de Gazne’de doğdu.
Gazneli Mahmud’un büyük oğlu olduğundan, veliaht tâyin edildi. İyi bir eğitim ve
öğretim gördü. Devlet idâresinde tecrübe sâhibi olması için, 1017’de Herat
Vâliliğine tâyin edildi. Sultan oluncaya kadar vâliliklerde bulunup, seferlere
katıldı. 1030’da Rey Vâlisiyken, Şiî-Büveyhîlerden Hemedan ve İsfahan’ı aldı. Bu
seferde babası vefât edince, kardeşi Celâlü’d-Devle Muhammed’in tahta çıktığını
öğrendi. Gazne’ye dönüp, adına hutbe okutarak, Ekim 1030’da sultan îlân edildi.
Babası devrinde başlayan Hindistan seferlerini devâm ettirdi. Hindistan’daki
Gazneli hâkimiyetini kuvvetlendirdi. Gazneli topraklarına girmek isteyen
Mâverâünnehir’deki Selçuklularla mücâdele etti. 1035’te Nesâ, Ferâva ve Dihistân
vilâyetlerini Selçuklulara yurt olarak verdi. 1039’da Horasan Seferine çıktı.
Selçukluları kesin bir mağlûbiyete uğratmak için, 23 Mayıs 1040’ta Dandanakan
Meydan Muhârebesini yaptıysa da yenildi. Sultan Mes’ûd, Dandanakan’da cesâretle
muhârebe etmesine rağmen, kumandanları ihânet ederek, kendisini terk etti. Vakit
kazanıp, durumunu tekrar düzeltmek için Hindistan’a çekildi. Köleleri isyân
ederek, hazînesini yağmalayıp sonra hapsettiler. 28 Ocak 1041 târihinde de
öldürdüler.
Gazneliler Devletine on yıl hükümdarlık yapan Sultan Ebû Saîd Mes’ûd, iyi bir
devlet adamı ve kumandandı. Âlimleri ve sanatkârları himâye edip, onlara çok
yardımda bulunurdu. Sarayına ilim adamlarını toplayıp, meclislerine iştirâk
ederdi. Gazne şehrini, sanat değeri yüksek eserlerle süsledi. Gazne’de
yaptırdığı Yeni Saray ve tahtı, devrin muhteşem eserlerindendir.
[ Geri Dön |
Okunma: 1185
|