|
Osmanlı devlet adamı ve tiyatro yazarı. İstanbul’da 1844 senesinde doğdu. Babası
Halep ve Şam kethüdalıklarında bulunmuş Yusuf Cemil Efendidir. İlk öğrenimini
özel hocalardan ders alarak yaptı. Küçük yaşta Fransızca öğrendi. On dört
yaşında Babıali Tercüme Odasına memur girdi ve on sene kadar çalıştı. Sonra
Sıhhiye Meclisi Azası, 1873’te ise Karantina Başkatibi oldu. 1877-78 Osmanlı-Rus
Savaşından önce Varna’ya mutasarrıf tayin edildi. Savaşın Osmanlı aleyhine
dönmesi üzerine, İstanbul’a geldi. Bir süre sonra Düyun-ı Umumiye Müfettişi
olarak doğu vilayetleri ve Irak’ta görev yaptı (1885). Irak’tan Hindistan’a
giden Ali Bey, kısa süre sonra İstanbul’a döndü. 1890-1893 tarihleri arasında
Trabzon’da valilik yaptı. Sonra tekrar Düyun-ı Umumiye'de çalışmaya başladı ve
buranın direktörü oldu. Ölünceye kadar aynı görevde kalan Ali Bey, "Direktör"
lakabıyla meşhur oldu. 3 Şubat 1899’da İstanbul’da öldü. Anadoluhisarı’ndaki
Göksu Mezarlığına defnedildi.
Ali Bey, Türk tiyatrosunun kurulmasında büyük gayret ve çaba harcamıştır.
Başta tiyatro olmak üzere mizah ve seyahat edebiyatı alanlarında eser vermiştir.
Tanzimat’tan sonra çıkarılan ilk mizah mecmuası Diyojen’de yayınlanan yazıları,
Türk mizah edebiyatının o devirdeki en güzel örnekleri olarak kabul edilir.
Tiyatroları genelde komedi türündedir. Tiyatro dili bakımından Ahmed Vefik
Paşanın izindedir. Ondan farklı olarak, özellikle halk konuşmalarına yaklaşmış,
günlük konuşmalardan ve Türk dilini renklendiren pek çok klişe ve deyimlerden de
faydalanmıştır.
Ali Beyin eserlerinden bazıları şunlardır: 1) Kokana Yatıyor yahut Madam
Uykuda: (Tek perdelik komedi 1870), 2) Tosun Ağa (Üç perdelik komedi, 1870), 3)
Ayyar Hamza (1871), 4) Müsafir-i İstiskal (Tek perdelik komedi, 1871), 5) Geveze
Berber (İki perdelik komedi, 1873), 6) Gavo Minar ve Şürekası (Üç perdelik
komedi (1889), 7) Evlenmek İster Bir Adam (Tercüme roman 1897), 8)
Lehcet-ül-Hakayık (Mizah sözlüğü, 1897), 9) Seyahat Jurnali (Hindistan gezisine
ait notlar, 1897), 10) Seyyareler (Mizahi hikaye 1897).
[ Geri Dön |
Okunma: 2127
|
