|
On beşinci asrın ikinci yarısında mühim vazîfeler görmüş Osmanlı sadrâzamı.
Zamânında yaşamış târihçiler, âilesi ve menşei hakkında bir şey
yazmamaktadırlar. Yeniçerilikten yetişmiş olduğu bilinen Gedik Ahmed Paşa'nın
Anadolu beylerbeyi oluncaya kadar hangi vazîfelerde bulunduğuna dâir mâlûmât da
yoktur. Anadolu beylerbeyliği yaptığı zamanlarda Uzun Hasan ve Karaman Beyliğine
karşı büyük başarılar kazandı. 1470 Eğriboz Seferinde gösterdiği kahramanlık ve
başarılar, vezirliğe yükselmesine sebep oldu.
Vezir olduktan sonra daha büyük vazîfelere memur edilen Ahmed Paşa, önce
Alanya Kalesini fethetti. Daha sonra Karamanoğulları'nın elinde bulunan Silifke,
Mokan ve Gorgos kalelerini alarak, buralarda bulunan Karaman âilesi mensuplarını
İstanbul’a gönderdi. Uzun Hasan’ın kardeşi Cihangir Bey'in seçme Türkmen
beylerinden müteşekkil ordusunu şehzâde Mustafa Çelebi ve Davud Paşa'nın da
desteğiyle yenerek Türkmen beylerini esir aldı (1472).
1473 Otlukbeli Savaşında sağ cenahta bulunan Gedik Ahmed Paşa, bu kısmın
kesin gâlibiyetinde önemli rol oynadı. Akkoyunlu Seferi sırasında,
Karamanoğulları ile müttefikleri olan Venedikliler tarafından alınan Anadolu’nun
güney sâhilindeki bâzı kaleleri yeniden fetheden Ahmed Paşa, aynı sene Mahmud
Paşa'nın yerine sadrâzam tâyin edildi (1474).
Vezîriâzam olduktan sonra, 1475’te Karadeniz’deki Ceneviz kolonilerinin
fethine memur edildi. Azak ve Menkub kalelerini aldı ve Kırım Hanlığını Osmanlı
Devletinin himâyesine soktu. Bu fetihler aynı zamanda Karadeniz’in Türk gölü
hâline getirilmesi projesinin ikinci safhasını da teşkil eder. 1476’da Fâtih
Sultan Mehmed’le birlikte Boğdan ve Mora seferine çıkan Ahmed Paşa, İşkodra’nın
fethine memur edildiğinde, bundan kaçındığı için vezîriâzamlıktan azledilerek,
Rumeli Hisarına hapsedildi.
Bir süre sonra Hersekzâde Ahmed Paşa'nın delâleti ile hapisten çıkarılan
Gedik Ahmed Paşa, donanma kumandanlığına tâyin edilerek, Gelibolu’ya gönderildi.
1478’de Limni’yi alarak, buraya Anadolu’nun Türk ahâlisini yerleştirdi. 1479’da
Yunan Denizine sefere memur edilen Kaptânıderyâ Gedik Ahmed Paşa, Kefalonya,
Zanta ve Santamaura adalarını fethetti. Ertesi sene Napoli Krallığının fethine
memur edildi. Otranto’yu zaptetti ise de, daha ileri yürümesini Fâtih Sultan
Mehmed’in vefâtı haberi engelledi.
Fâtih Sultan Mehmed’in vefâtından sonra devlet kadrolarında vazîfeye devâm
etti. Cem Sultan olayında iki taraflı hareket ettiği kanâatine varan Sultan
İkinci Bâyezîd tarafından 1482 yılında îdâm ettirildi. Fâtih devrindeki
muzafferiyetlerin ve fetihlerin âmillerinden olan Gedik Ahmed Paşa, Türk
târihinin nâdir kumandanlarından birisidir. En müşkil işleri başaran Ahmed Paşa,
sert tabiatlı, fikrini saklamaz, mert ve dürüsttü. Ölümü, halk arasında sevilen
bir şahsiyet olduğu için derin bir üzüntüye sebep oldu.
Gedik Ahmed Paşa, İstanbul’da Afyonkarahisar’da ve Konya’da birçok hayrat
yaptırmıştır. İstanbul’daki Gedik Paşa semti burada yaptırdığı eserlerden ismini
almıştır. Afyon’da inşâ ettirdiği imâret, medrese ve kütüphâne hâlâ ayaktadır.
Konya’da Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Zâviyesini de tâmir ettirmiştir.
[ Geri Dön |
Okunma: 1049
|
