İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Biyografi
  3. Cemaleddin Efendi Kimdir?

Cemaleddin Efendi Kimdir?

Cemaleddin Efendi'nin Osmanlı'daki yeri ve görevini nedir? Cemaleddin efendinin hayatı, yaşadıkları olaylar Bab-ı Ali Baskını

cemaleddin-efendi
Cemaleddin efendi İslam bilgini olarak karşımıza çıkan Cemaleddin Efendi aynı zamanda bir devlet adamıdır. 1848 yılında İstanbul’da doğmuştur. Ancak doğum tarihi farklı kaynaklarda 1849 olarak geçmektedir. II. Abdülhamit döneminde Şeyhülislam görevinde bulunanlardan biridir. Çocukluk döneminde çeşitli hocalardan özel ders almıştır. Aldığı eğitime babası da katkıda bulunmuştur. Kazasker olan babasının görevinden dolayı Mekke’ye de gitmiştir.
     Devlet dairelerinde çeşitli görevlerde bulunmuştur. Dersiye Müderrisliği’nden – Adliye Bakanlığı’nda şube müdürlüğüne, Süleymaniye Müderrisliği’nden – İstanbul kadılığına, son olarak da Anadolu ve Rumeli Kazaskerliği’ne kadar pek çok önemli görevde yer almıştır. Cemaleddin Efendi’nin şeyhülislamlığı ise 1891 yılında başlamıştır. O dönem kırk üç yaşında olan Cemaleddin Efendi, II. Abdülhamit döneminde tam 18 yıl boyunca şeyhülislam olarak görev almıştır.
      II. Abdülhamit’i çok iyi tanıyan ve ona yakınlık kuran Cemaleddin Efendi, bu sayede uzun süre şeyhülislamlığına devam edebildi. II. Abdülhamit, Cemaleddin Efendi’nin güvenirliliğinden şüphe etmezdi ve karakterli, namuslu yapısından dolayı bu görevi Cemaleddin Efendi’ye vermek istemişti. Nitekim yanında ve yakınında güvenebileceği birinin olması gerekirdi. Cemaleddin Efendi Şeyhülislamlığa getirildikten sonra hakkında çeşitli asparagas söylentiler yayılmışsa da bu durum onu karalamaya yetmemiş, II. Abdülhamit bunlara kulak asmamıştır. 1908 yılında ortaya çıkan Meşrutiyet hareketleri sırasında, her iki taraf olan ihtilal yandaşlarını ve sarayı memnun edip orta yolu bulan bir politika izlemiş ve mevkiini korumayı başarmıştır. Ancak daha sonraları ortaya çıkan İttihat ve Terakki yandaşlarıyla pek uzlaşma sağlayamadı. Bu durum da Cemaleddin Efendi’nin 1909 yılında görevinden istifa etmesine sebep oldu.

Şeyhülislam Cemaleddin Efendi Nasıl Bir Devlet Adamıydı?

    Cemaleddin Efendi, pek çok konuda düşüncelerini dile getirmekten çekinmeyen ve gerekirse muhalefet olabilen bir yapıya sahipti. Devlet büyüklerinin kararlarına karşı çıkardı. Örneğin; 1912 yılında Balkan Savaşı sürerken meydana gelen kolera salgını askerleri büyük ölçüde tehdit etmekte ve bakım yapacak yer bulunamamaktaydı. Şeyhülislam Cemaleddin Efendi’de bazı camilerin bu askerlerin bakımı için tedarik edilebileceğini söylediğinde Ziya Paşa karşı çıkmıştır. Nitekim gerekirse tüm camileri askerlerin tedavisi için tahsis edilebileceğini söyleyince birkaç cami tedavi yeri olarak kullanılmıştır. Ayrıca Ereğli’de bulunan kömür madenlerinin gayrimüslim tarafından işletilmesine de karşı çıkmıştır. Bu işletme her ne kadar borç karşılığında olsa da Cemaleddin Efendi bu konuda sert ve net olmuştur. II. Abdülhamit’e karşı yapılan suikast girişiminde, padişah ile yaptığı sohbet sayesinde hayatını kurtarmış ve bu sayede Abdülhamit’in gözünde daha değerli bir hale gelmiştir.

Bab-ı Ali Baskını

      1909 yılında istifa ettiği şeyhülislamlık görevine 1912 yılında tekrar getirildi. Ancak yine İttihatçı sorunuyla karşı karşıyaydı. Cemaleddin Efendi ittihatçılara karşı cephe almış vaziyetteydi. 1913 yılında gerçekleşen Bab-ı Ali Baskını sonrası Cemaleddin Efendi tekrar istifa etti ve siyasi hayatı bıraktı. İttihatçılar kendilerine muhalif olanların İstanbul’da kalmasını istemiyorlardı. Bunun üzerine Fransa’nın Nice şehrinde yaşayan oğlunun yanına gitti. Kısa bir dönem burada kaldıktan sonra Mısır’a yerleşti. Topraklarını özleyen eski şeyhülislam, Mısır’da hatıralarını anlattı bir eser yazdı. Bu eser 1909 ve 1913 yıllarını kapsıyordu. Cemaleddin Efendi’nin kaleme aldığı bu anıların gazetede yayımlanmasının ardından 1919 yılında da bastırılmıştır. 1919 yılında vefat eden Cemaleddin Efendi’nin isteği İstanbul’a gömülmekti. Vasiyet üzerine İstanbul Fatih’e getirilen naaşı aile kabristanına gömüldü. Fakat daha sonraları Edirnekapı Şehitliği’ne götürülüp burada yeniden toprağa verildi.
     Ölümünün ardından pek çok gazetede Cemaleddin Efendi’yi anlatan demeçler yayımlandı. Şeyhülislam Cemaleddin Efendi, hayatı boyunca yaptığı görevlerde başarılı olmuş ve çeşitli madalyalar kazanmıştır.
Yorum Yap

Yorum Yap