İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Osmanlı Imparatorluğu
  3. Osmanlıda Kapıkulu Askerleri

Osmanlıda Kapıkulu Askerleri

osmanli-kapikulu-askerleri
1
Osmanlıda Kapıkulu Askerleri, Osmanlı Devleti’nde ulufe, bahşiş gibi değişik adlarla hazineden ücret alan piyade ve süvari askere verilen genel addır. Padişahların emir ve kumandası altında olan Kapıkulu Ocakları 1. Murad zamanında kuruldu. Kapıkulu Ocakları süvari ve piyade olmak üzere ikiye ayrılır. Piyadelerin en önemlisi Yeniçeri Ocağı’ydı. Bu ocağa Acemi oğlanlarından Kul oğulları ve Bostancılardan başka kimse alınmazdı. Yeniçeri Ocağı 196 ortadan (bölükten) oluşurdu. Bu ortalarda Yayabeyler, Sekban ve Ağa Bölükleri olmak üzere üçe ayrılırdı. Yeniçeri Ocağı’nın en büyük kumandanı Yeniçeri Ağa’sıydı. Padişahların tahtta kalabilmeleri çoğu kez yeniçerilerin onlara olan bağlılıklarına bağlı olduğundan padişahlar, yeniçeri ağalığına güvenilir kişileri getirirlerdi.
     Kapıkulu piyadelerinden bir başka ocakta Cebeciler’dir. Bu ocak bölük ve cemaat olmak üzere ikiye ayrılırdı. Bunlar yeniçerilere zırh, ok, yay, kılıç, kalkan, tüfek, kurşun, harbe, barut vb. savaş silah ve gereçlerinin yapımı, korunması ve savaş sırasında nakledilmesiyle görevliydiler. Ocak kumandanına Cebecibaşı denirdi. Cebeci Ocağı da diğer Kapıkulu ocakları gibi 1826’da kaldırıldı. Cebecilerden başka;
  • Topçu Ocağı,
  • Topçu Arabaları Ocağı,
  • Lağımcı Ocağı,
  • Humbaracı Ocağı da Osmanlı ordusunun teknik sınıflarıydı.
Kapıkulu ocak zabitleri;
  • Yeniçeri Ağası,
  • Yeniçeri Katibi,
  • Ocak Kethudası,
  • Turnacıbaşı,
  • Başyayabaşı,
  • Muhzir Ağa,
  • Başçavuş olarak görevlendirilirdi.
    Osmanlıda Kapıkulu Askerleri Sekban ortaları Yeniçeri Ocağına eklendiğinde, Sekbanbaşı Yeniçeriağası’ndan sonra en büyük zabit oldu. Cebeci Ocağı’nın en büyük zabiti Cebecibaşı, Topçu Ocağı’nın en büyük zabiti ise Topçubaşı’ydı. Kethüda ve çavuşlar ocakalrın diğer büyük zabitleriydi.

KAPIKULU SÜVARİLERİ

Kapıkulu Süvari Ocağı‘nın temeli 1. Murad zamanında sipahi ve silahtar bölüklerinin kurulmasıyla atıldı. Sonra Sağ Ulufeciler, Sol Ulufeciler, Sağ Garipler ve Sol Garipler bölükleriyle tamamlandı. Kapıkulu süvarileri de devşirmelerden oluşurdu. Yeniçeri Ocağı’na kaynaklık eden acemi oğlanları eğitim ve öğretim gördükten sonra piyade yada süvariliğe ayrılırlardı. Bostancılarla İç Oğlan denilen saray çıkmaları da Kapukulu süvariliğine verilirdi. Sipahi bölüğü barış zamanı cizye, adedi ağnam, mukataa gibi vergilerin toplanmasıyla görevliydi. Savaştaki  görevleri ise padişahın çadırını korumak, ordunun geçeceği yolları uygun hale getirmek, siper kazdırmak ve kale kuşatmalarından sonra buralara toprak sürmekti.
     Silahtar bölüğünün başlıca görevi sefere giderken askerin geçeceği yolların açılıp temizlenmesiydi. Diğer görevleri arasında tuğculuk, yedekçilik ve buçukculuk vardı. Bunların kumandanı padişahın sancağını taşıyan ve savaş zamanlarında sağ tarafta durarak padişahı koruyan Silahdar Ağa’ydı.
Sağ Ulufeciler, savaş sırasında sadrazamı ve diğer vezirleri korurlardı. Sol Ulufeciler, padişahın sancağını korumakla görevliydiler. Sağ Garipler, savaşta ordunun sağ kolunu, Sol Garipler ordunun sol kolunu korumakla mükelleftirler. Kapıkulu süvarilerinde her bölüğün birer ağası vardı. Bunlara toplu olarak Altı Bölük Ağaları denirdi. Her bölüğün ağalarından başka birer kethüdası, başçavuşu, çavuş ve katipleri vardı. Katip bölüklerin kayıtlarını tutardı. Piyadeler ve süvariler maaşlarını alırken “ibtida” adı verilen askeri kimlik belgelerini göstermek zorundaydılar. Ayrıca tahta yeni çıan padişah da kendisinin muhafızı olan kapıkulu askerlerine bahşiş verirdi.
      Birçok kez ayaklanan, devlet işlerine karışan kapıkulu ocaklarını düzeltmek için yapılan tüm girişimlerin sonuç vermemesi üzerine 3. Selim’in 1793’de Nizam-ı Cedid’i kurmasıyla başlayan yeni bir ordu düşüncesi, 1826’da 2. Mahmud’un, Kapıkulu askerlerinin sonuncu ocağı olan Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmasıyla kapıkulu ocakları tümüyle tarihe karıştı.
Yorum Yap

Yorum Yap