Zaman Tüneli — Türk Tarihi Akışı
MÖ 209 Büyük Hun İmparatorluğu'ndan 1923 Cumhuriyet'in ilanına kronolojik akış.
Döneme göre
Devlete göre
Büyük Hun İmparatorluğu Kuruldu
Mete Han (Modu Chanyu) babası Teoman'ı tahttan indirerek bozkırın ilk büyük imparatorluğunu kurdu.
Hunlar Çin'i Vergiye Bağladı
Mete Han döneminde Han Hanedanı Hunlara yıllık vergi ve ipek göndermeyi kabul etti.
Kavimler Göçü Başladı
Batı Hunlarının (Avrupa Hunları) baskısıyla Germen kavimleri batıya göç etti; Roma sarsıldı.
I. Göktürk Kağanlığı Kuruldu
Bumin Kağan, Avarları (Juan-juan) yenerek "Türk" adını taşıyan ilk devleti kurdu.
I. Göktürk Kağanlığı Çin Egemenliğine Girdi
İç çekişmeler ve Çin baskısıyla Doğu Göktürkleri elli yıl sürecek esaret dönemine girdi.
II. Göktürk (Kutluk) Kağanlığı Kuruldu
Kutluk Kağan (İlteriş) bağımsızlığı yeniden kazandı; vezir Tonyukuk devlete yön verdi.
Orhun Yazıtları Dikildi
Kül Tigin adına dikilen yazıt, Türkçenin ilk yazılı anıtıdır. 735'te Bilge Kağan yazıtı eklendi.
Talas Savaşı
Abbasî-Karluk ittifakı Çin ordusunu yendi; Orta Asya İslâm etkisine açıldı, kâğıt batıya geçti.
Uygur Kağanlığı Yıkıldı
Kırgızların saldırısıyla Ötüken Uygur Devleti sona erdi; Uygurlar Tarım Havzası'na yerleşti.
Dandanakan Savaşı
Selçuklular Gazneli ordusunu yenerek bağımsız Büyük Selçuklu Devleti'ni kurdu.
Malazgirt Meydan Muharebesi
Sultan Alparslan, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i esir aldı; Anadolu'nun kapıları açıldı.
Miryokefalon Savaşı
II. Kılıç Arslan Bizans ordusunu yendi; Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
Kösedağ Savaşı
Moğol ordusu Anadolu Selçuklu'yu yendi; devlet Moğol tâbiiyetine girdi, beylikler güçlendi.
Osmanlı Beyliği Kuruldu
Osman Bey Söğüt çevresinde bağımsızlığını ilan etti; altı yüzyıllık devletin temeli atıldı.
I. Kosova Savaşı
I. Murad Haçlı ordusunu yendi ancak savaş meydanında şehit düştü.
Ankara Savaşı ve Fetret Devri
Timur, Yıldırım Bayezid'i yendi; Osmanlı 11 yıl sürecek taht kavgasına girdi.
İstanbul'un Fethi
II. Mehmed 53 günlük kuşatmanın ardından Konstantinopolis'i fethetti; Yeni Çağ başladı.
Çaldıran Savaşı
Yavuz Sultan Selim, Safevî ordusunu yenerek Doğu Anadolu'yu Osmanlı'ya kattı.
Halifeliğin Osmanlı'ya Geçmesi
Mısır seferiyle Memlük Devleti sona erdi; hilafet Osmanlı hanedanına geçti.
Mohaç Meydan Muharebesi
Kanuni, Macar ordusunu iki saatte bozdu; Macaristan Osmanlı hâkimiyetine girdi.
İnebahtı Deniz Savaşı
Osmanlı donanması Haçlı donanmasına yenildi ancak bir yıl içinde donanma yeniden kuruldu.
II. Viyana Kuşatması
Kuşatmanın başarısızlığı, Osmanlı için uzun "gerileme" döneminin başlangıcı sayılır.
Karlofça Antlaşması
Osmanlı ilk kez büyük ölçüde toprak kaybetti; Batı karşısında savunmaya geçildi.
İlk Türk Matbaası
İbrahim Müteferrika, İstanbul'da ilk Türkçe kitap basan matbaayı kurdu.
Tanzimat Fermanı
Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu ile hukuk ve yönetimde Batılılaşma dönemi resmen başladı.
I. Meşrutiyet İlan Edildi
Kânûn-ı Esâsî yürürlüğe girdi; Osmanlı ilk anayasasına ve meclisine kavuştu.
II. Meşrutiyet
İttihat ve Terakki baskısıyla anayasa yeniden yürürlüğe kondu, meclis açıldı.
Çanakkale Kara Savaşları
Deniz ve kara harekâtı püskürtüldü; "Çanakkale geçilmez" sözü tarihe geçti. Mustafa Kemal Anafartalar'da öne çıktı.
Mustafa Kemal Samsun'a Çıktı
19 Mayıs 1919 — Millî Mücadele'nin fiilî başlangıcı. Kongreler dönemi başladı.
TBMM Açıldı
23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi toplandı; egemenlik millete geçti.
Sakarya Meydan Muharebesi
22 gün 22 gece süren savaşta Yunan taarruzu durduruldu; Mustafa Kemal "Gazi" ve "Mareşal" oldu.
Büyük Taarruz ve 30 Ağustos Zaferi
Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile düşman ordusu imha edildi; 9 Eylül'de İzmir'e girildi.
Cumhuriyet İlan Edildi
29 Ekim 1923 — Türkiye Cumhuriyeti kuruldu, Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
Halifeliğin Kaldırılması
3 Mart 1924 — Hilafet kaldırıldı, Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi, laik düzenin temeli atıldı.
Harf İnkılâbı
Yeni Türk alfabesi kabul edildi; Millet Mektepleri ile okuma-yazma seferberliği başladı.