Sözlük

51 terim · 46–51 arası · Sayfa 4/4

Tuğ Kavram

Türk ordularında ve beylerin saraylarında kullanılan savaş ve otorite bayrağı. Tuğun yere dikilmesi, karargâh veya otorite merkezinin işaretidir. "Tuğ kaldırmak" deyimi, askerî seferberlik ve ayaklanmayı ifade eder. → devamı

Tuğra Kavram

Osmanlı padişahının adından türetilen, süslemeli ve benzersiz imza monogramı. Ferman, berat ve sikkelerde tuğra, padişah iradesinin görsel sembolüdür. Her padişahın tuğrası farklıdır; hat sanatının en görkemli örneklerinden biri olarak kabul edilir. → devamı

Ülüş Kavram

Göçebe yaşamda boy ve ailelere ayrılan oturma, otlatma ve avlanma alanı hakkı. Ülüş düzeni, bozkır kaynaklarının adil paylaşımını ve çatışmaların önlenmesini amaçlar. Merkezî otorite güçlendiğinde ülüş tahsisleri kağan fermanıyla yapılabilirdi. → devamı

Vakıf Kurum

Gelirinin dini, eğitim veya hayır amaçlı hizmetlere ayrıldığı mülk veya mal bütünü. Cami, medrese, imaret, hastane ve köprü gibi yapıların ekonomik sürdürülebilirliği vakıflarla sağlanırdı. Selçuklu ve Osmanlı kentleri, vakıf ağının taşıdığı sosyal hizmetler üzerine kurulmuştur. → devamı

Yabgu Unvan

Kağandan sonra gelen, genellikle hanedan üyelerine verilen yüksek idari ve askerî unvan. Yabgu, bazen batı veya doğu kanadını yöneten yarı bağımsız hükümdar anlamında kullanılmıştır. Avar, Türgiş ve erken Göktürk kaynaklarında bu unvan sıkça geçer. → devamı

Yeniçeri Kurum

Osmanlı kapıkulu ocaklarının piyade kolu; devşirme kökenli ve disiplinli birlik. Yeniçeriler ocak hiyerarşisi, cülus bahşişi geleneği ve ocak mutfağıyla tanınır. Klasik dönemde ordunun bel kemiği olmuş; 17. yüzyıldan sonra ocak içi bozulmalar ve isyanlar sistemin dönüşümüne yol a… → devamı